Nowe przepisy o mobbingu — co powinien sprawdzić pracodawca?

Data publikacji: 8 października 2026

Irena Pacholewska-Urgacz

Radca Prawny. Specjalistka od prawa pracy.

Skontaktuj się ze mną

5 listopada 2026 r. wejdą w życie nowe przepisy Kodeksu pracy dotyczące mobbingu i dyskryminacji. Zmiany obejmą także zasady równego traktowania oraz ochronę godności i innych dóbr osobistych pracownika. Ustawa z 19 czerwca 2026 r., która je wprowadza została ogłoszona 4 sierpnia 2026 r. 

Nowelizacja zmienia definicję mobbingu i wprowadza nowe wymagania dotyczące przeciwdziałania niepożądanym zachowaniom w miejscu pracy. Pracodawcy będą musieli zweryfikować nie tylko dokumenty wewnętrzne. Istotne będzie również sprawdzenie zasad przyjmowania zgłoszeń, prowadzenia postępowań wyjaśniających oraz podejmowania działań prewencyjnych i naprawczych.

Na dostosowanie regulaminu pracy albo wydanie odrębnego regulaminu przewidziano sześć miesięcy od wejścia przepisów w życie, czyli do 5 maja 2027 r. Nie oznacza to jednak, że wszystkie działania związane z przeciwdziałaniem mobbingowi można odłożyć do tej daty.

1. Mobbing jako uporczywe nękanie pracownika

Od 5 listopada 2026 r. mobbing będzie definiowany jako zachowania polegające na uporczywym nękaniu pracownika. Uporczywość nękania polega na tym, że jest ono powtarzalne, nawracające albo stałe.

 Uporczywość nękania ma polegać na tym, że jest ono

  • powtarzalne,
  • nawracające albo
  • stałe.

Jednocześnie wprost wskazano, że mobbingiem nie są zachowania incydentalne, choćby stanowiły naruszenie dóbr osobistych pracownika.

To ważna zmiana względem dotychczasowej, bardziej rozbudowanej definicji mobbingu. Dla pracodawców oznacza to konieczność dokładniejszego rozróżniania mobbingu od innych niepożądanych zachowań. Chodzi m.in. o konflikty, pojedyncze incydenty, naruszenia dóbr osobistych i niewłaściwą komunikację. Osobną kwestią pozostaje uzasadniona krytyka pracy.

Co ważne, nowa definicja powinna zostać przełożona na praktykę organizacji: przykłady zachowań, sposób oceny zgłoszeń, zasady prowadzenia postępowań wyjaśniających i szkolenia kadry menedżerskiej.

2. Przykładowy katalog zachowań mobbingowych

Nowe przepisy wskazują przykładowe przejawy mobbingu. Są to m.in.

  • upokarzanie,
  • uwłaczanie,
  • zastraszanie,
  • zaniżanie oceny przydatności zawodowej,
  • nieuzasadniona krytyka,
  • poniżanie,
  • ośmieszanie,
  • utrudnianie funkcjonowania w środowisku pracy,
  • ograniczanie komunikacji lub dostępu do koniecznych informacji oraz
  • izolowanie pracownika albo
  • eliminowanie go z zespołu.

Zachowania te mogą być przejawami mobbingu, jeżeli przybierają postać uporczywego nękania.

To istotne z perspektywy HR i managerów. Mobbing nie zawsze będzie przybierał postać otwartego konfliktu, krzyku albo publicznego poniżania. Ryzykowne mogą być również mniej oczywiste, ale powtarzalne mechanizmy: odcinanie pracownika od informacji, izolowanie z zespołu, systematyczne podważanie kompetencji albo utrudnianie wykonywania zadań. Do tej pory te aspekty często wynikały z orzeczeń – teraz będzie o nich mowa wyraźnie w przepisach.
Przeciwdziałanie mobbingowi nie będzie mogło ograniczać się do ogólnego komunikatu, że „nie wolno mobbingować”. Trzeba będzie zejść na poziom konkretnych zachowań, które mogą występować w codziennym zarządzaniu zespołem.

3. Mobbing może pochodzić nie tylko od przełożonego

Nowelizacja Kodeksu pracy wskazuje, że zachowania mobbingowe mogą pochodzić m.in. od pracodawcy, przełożonego, osoby zajmującej równorzędne stanowisko, podwładnego, innego pracownika oraz osób wykonujących pracę na innej podstawie niż stosunek pracy. Zachowania mogą pochodzić zarówno od pojedynczej osoby, jak i od grupy osób.

Tu znowu kilka nowości i ważne doprecyzowanie dla organizacji, w których zespoły są mieszane: część osób pracuje na etacie, część na B2B, część na umowach cywilnoprawnych, a projekty prowadzone są w strukturach macierzowych albo zespołach interdyscyplinarnych.

Dotychczas przepisy nie wskazywały tego wprost, co w praktyce mogło utrudniać ocenę sytuacji innych niż klasyczna relacja przełożony–pracownik. Po zmianach nikt już nie powinien mieć wątpliwości, że możemy mieć do czynienia z mobberem podwładnym. Procedury i szkolenia nie powinny koncentrować się wyłącznie na relacji pionowej. Ryzyka mogą pojawiać się także w relacjach poziomych, zespołowych, projektowych oraz przy współpracy z osobami spoza klasycznego stosunku pracy.

Ustawa przewiduje również, że za mobbing uważa się nakazanie określonych zachowań albo zachęcanie do nich. To istotne dla zarządów i managerów, bo analiza ryzyka nie będzie dotyczyć wyłącznie własnych zachowań osoby zarządzającej, ale także tego, czy nie inspirowała albo nie akceptowała działań innych osób.

4. Brak zamiaru nękania nie kończy analizy

W ustawie wskazano, że za mobbing uważa się także zachowania wobec pracownika, choćby ich celem nie było uporczywe nękanie.

To oznacza, że sama deklaracja osoby, której zarzuca się mobbing, że nie miała takiej intencji, nie zamyka sprawy. Znaczenie będzie miało to, jakie zachowania faktycznie wystąpiły, czy były powtarzalne, nawracające albo stałe, jaki był ich kontekst i jak wyglądała sytuacja pracownika.

Dla pracodawcy wzmacnia to znaczenie rzetelnego postępowania wyjaśniającego. Bez ustalenia faktów trudno będzie prawidłowo ocenić, czy mamy do czynienia z konfliktem, niewłaściwą komunikacją, naruszeniem dóbr osobistych, czy mobbingiem.

5. Uzasadniona krytyka pracy nadal będzie możliwa

Ustawa przewiduje istotne wyłączenie: za mobbing nie mogą być uznane uzasadnione i wyrażone we właściwej formie zachowania wobec pracownika, w szczególności rozliczanie z powierzonej pracy albo jej krytyka.

To jeden z najważniejszych punktów dla managerów.

Pracodawca nadal będzie mógł rozliczać pracownika z jakości pracy, wyników, terminów i obowiązków. Manager nadal będzie mógł przekazywać krytyczną informację zwrotną. Znaczenie będzie miało jednak to, czy krytyka jest uzasadniona, wyrażona we właściwej formie i nie przybiera cech uporczywego nękania.

W praktyce właśnie ten obszar wymaga dobrego przygotowania: jak wymagać, rozliczać i reagować na błędy bez tworzenia ryzyka mobbingowego.

6. Pracodawca ma systematycznie przeciwdziałać mobbingowi

Nowe przepisy nakładają na pracodawcę obowiązek systematycznego przeciwdziałania mobbingowi, obejmujący w szczególności działania prewencyjne, wykrywanie mobbingu, właściwe reagowanie, działania naprawcze oraz wsparcie osób dotkniętych mobbingiem. Analogicznie opisano obowiązek systematycznego przeciwdziałania naruszaniu zasady równego traktowania w zatrudnieniu.

To nie powinno być odczytywane wyłącznie jako obowiązek posiadania dokumentu. W praktyce firma powinna być przygotowana, aby pokazać, jakie działania podejmuje: prewencyjne, szkoleniowe, komunikacyjne, zgłoszeniowe, wyjaśniające i naprawcze.

Do sprawdzenia będą w szczególności:

  • czy firma szkoli managerów,
  • czy prowadzi komunikację wewnętrzną,
  • czy pracownicy wiedzą, gdzie zgłosić problem,
  • czy wiadomo, kto analizuje zgłoszenie,
  • czy firma dokumentuje działania,
  • czy po zakończeniu sprawy wdrażane są działania naprawcze.

Więcej o praktycznych sposobach przeciwdziałania mobbingowi, w tym szkoleniach dla pracowników i menedżerów, przeczytasz w artykule „Jak zapobiegać mobbingowi w miejscu pracy? – obowiązki pracodawcy”

7. Regulamin dla pracodawców zatrudniających co najmniej 10 pracowników

Pracodawca zatrudniający co najmniej 10 pracowników ma ustalać reguły, procedury oraz częstotliwość działań w czterech obszarach: przeciwdziałania naruszaniu godności i innych dóbr osobistych pracownika, przeciwdziałania naruszaniu zasady równego traktowania w zatrudnieniu, przeciwdziałania dyskryminacji oraz przeciwdziałania mobbingowi. Jeżeli te kwestie nie są określone w układzie zbiorowym pracy albo regulaminie pracy, mają zostać uregulowane w odrębnym regulaminie.

Warto przy tym zweryfikować, czy przyjęte w firmie rozwiązania sprawdzą się również w mniej oczywistych sytuacjach: gdy pracownik informuje HR o niewłaściwych zachowaniach, ale nie chce składać formalnej skargi, gdy zgłoszenie dotyczy przełożonego albo gdy istnieje konflikt interesów po stronie osób odpowiedzialnych za prowadzenie postępowania. To właśnie w takich sytuacjach widać, czy procedura rzeczywiście pomaga pracodawcy reagować na nieprawidłowości.

Mamy już politykę antymobbingową. Czy musimy ją zmieniać?

Pracodawcy, którzy mają już wdrożone polityki antymobbingowe, również powinni zweryfikować ich zakres. Nie zawsze konieczne będzie tworzenie całej dokumentacji od nowa. Kluczowe jest ustalenie, czy istniejące regulacje odpowiadają nowym wymaganiom i czy ich postanowienia można skutecznie stosować w praktyce.

Pracodawca powinien sprawdzić, czy dokumenty wewnętrzne obejmują cały wymagany zakres: godność i dobra osobiste, równe traktowanie, dyskryminację oraz mobbing. W wielu firmach może to oznaczać nie tylko aktualizację jednego dokumentu, ale uporządkowanie całego pakietu regulacji wewnętrznych.

Istotne jest także to, że regulacje mają określać nie tylko ogólne zasady, ale również procedury i częstotliwość działań. To kieruje pracodawców w stronę rozwiązań, które można realnie zastosować w organizacji, a nie wyłącznie ogólnych deklaracji.

Obowiązek wydania odrębnego regulaminu nie dotyczy jednak automatycznie każdego pracodawcy. Znaczenie mają zarówno liczba zatrudnionych pracowników, jak i to, czy wymagane kwestie zostały już uregulowane w układzie zbiorowym pracy albo regulaminie pracy.

Jednocześnie brak obowiązku wydania odrębnego regulaminu nie oznacza, że mniejszy pracodawca jest zwolniony z przeciwdziałania mobbingowi i innym naruszeniom w miejscu pracy.

Szczegółowo wyjaśniam, kto musi wprowadzić regulamin, co powinien on zawierać i jak go wdrożyć, w artykule „Regulamin antymobbingowy 2026”

8. Tryb uzgodnienia regulaminu

Jeżeli pracodawca będzie wprowadzał odrębny regulamin, jego treść ma być uzgadniana z zakładową organizacją związkową, a gdy u pracodawcy działa więcej niż jedna organizacja — z tymi organizacjami. Jeżeli w terminie 30 dni od przedstawienia projektu nie dojdzie do uzgodnienia, pracodawca ustala treść regulaminu, uwzględniając ustalenia z toku uzgodnień. Przy braku organizacji związkowych regulamin uzgadnia się z przedstawicielami pracowników. 

Przygotowanie i wdrożenie regulaminu wymaga więc nie tylko opracowania treści dokumentu, ale także zaplanowania procesu uzgodnień. W firmach, w których nie działają organizacje związkowe, konieczne może być wcześniejsze wyłonienie przedstawicieli pracowników.

Jeżeli strony osiągną porozumienie wcześniej, nie ma potrzeby oczekiwania na upływ pełnych 30 dni. Termin ten ma znaczenie przede wszystkim w sytuacji, gdy nie dochodzi do uzgodnienia treści regulaminu.

Pracodawcy powinni uwzględnić te czynności w harmonogramie wdrożenia, tak aby zakończyć wymagane działania przed upływem okresu dostosowawczego.

9. Minimalne zadośćuczynienie za mobbing

Pracownik, który doznał mobbingu, ma mieć prawo dochodzić od pracodawcy zadośćuczynienia w wysokości nie niższej niż sześciokrotność minimalnego wynagrodzenia za pracę albo dochodzić odszkodowania od pracodawcy.

To zwiększa finansową wagę spraw mobbingowych. Dla zarządu i HR oznacza to, że temat nie jest wyłącznie obszarem kultury organizacyjnej. Wysokość potencjalnych roszczeń powinna być uwzględniana przez pracodawców przy ocenie ryzyka, podejmowaniu działań prewencyjnych oraz organizowaniu postępowań wyjaśniających

10. Regres wobec osoby, od której pochodziły zachowania mobbingowe

Pracodawca, który wypłacił pracownikowi zadośćuczynienie albo odszkodowanie z tytułu mobbingu, ma mieć prawo dochodzić od osoby, od której pochodziły zachowania stanowiące mobbing, wyrównania poniesionej szkody w wysokości odpowiadającej stopniowi winy tej osoby i pracodawcy w powstaniu szkody. 

To wzmacnia znaczenie rzetelnego działania pracodawcy — zarówno na etapie prewencji, jak i po otrzymaniu zgłoszenia.

Jeżeli firma ma później ustalać, kto odpowiadał za dane zachowania, jaki był stopień winy poszczególnych osób i czy sam pracodawca przyczynił się do powstania szkody, potrzebuje dobrze udokumentowanego procesu. Potrzebne będą konkretne zasady: kto przyjmuje zgłoszenie, kto prowadzi sprawę, jak zbiera informacje, jak dokumentuje ustalenia, jak formułuje rekomendacje i kto podejmuje decyzje po zakończeniu postępowania.

Znaczenie będzie miało więc nie tylko ustalenie, od kogo pochodziły zachowania mobbingowe, ale również to, jakie działania podejmował sam pracodawca. Rzetelne dokumentowanie działań prewencyjnych, przebiegu postępowania i podjętych decyzji może mieć istotne znaczenie przy późniejszej ocenie odpowiedzialności poszczególnych osób.

11. Zmiana procesowa: nie tylko „mobbing albo brak mobbingu”

Ustawa przewiduje również zmianę w Kodeksie postępowania cywilnego. W postępowaniu o zadośćuczynienie lub odszkodowanie z tytułu naruszenia dóbr osobistych, naruszenia zasady równego traktowania albo mobbingu nie będzie dopuszczalne oddalenie powództwa, jeżeli ustalony stan faktyczny wskazuje na zasadność roszczenia z innego tytułu niż wskazany przez pracownika.

To może mieć istotne znaczenie w praktyce sporów. Jeżeli pracownik nazwie sprawę mobbingiem, ale sąd uzna, że ustalone fakty nie spełniają przesłanek mobbingu, sprawa nie musi zakończyć się oddaleniem powództwa. Sąd będzie mógł ocenić, czy ten sam stan faktyczny uzasadnia roszczenie z innego tytułu, np. naruszenia dóbr osobistych albo naruszenia zasady równego traktowania.

Dla pracodawców oznacza to, że analiza zgłoszenia nie powinna ograniczać się do prostego rozstrzygnięcia, czy „był mobbing”. W wielu sytuacjach konieczna będzie szersza ocena: czy doszło do naruszenia dóbr osobistych, nierównego traktowania, dyskryminacji albo innego naruszenia prawa pracy.

Praktyczne zasady reagowania na skargi pracowników, prowadzenia postępowań i oceny zgromadzonych dowodów omawiam w artykule „Co zrobić, kiedy pracownik zgłasza mobbing? Jak przeprowadzić postępowanie wyjaśniające?”

12. Terminy wejścia w życie nowych przepisów o mobbingu i dostosowania dokumentów

Nowelizacja Kodeksu pracy z 19 czerwca 2026 r., ogłoszona w Dzienniku Ustaw 4 sierpnia 2026 r. (poz. 1046), wejdzie w życie 5 listopada 2026 r.

Pracodawcy mają sześć miesięcy od wejścia ustawy w życie, czyli do 5 maja 2027 r., na dostosowanie regulaminu pracy albo wydanie odrębnego regulaminu przewidzianego w nowych przepisach.

Należy zatem odróżnić dwie daty:

  • 5 listopada 2026 r. – wejście w życie nowych przepisów dotyczących m.in. definicji mobbingu, odpowiedzialności pracodawcy oraz zasad przeciwdziałania niepożądanym zachowaniom;
  • 5 maja 2027 r. – upływ okresu przewidzianego na dostosowanie regulaminu pracy albo wydanie odrębnego regulaminu w wymaganym zakresie.

Nowe przepisy znajdą również zastosowanie do określonych zachowań polegających na wielokrotnym naruszaniu zasady równego traktowania w zatrudnieniu albo uporczywym nękaniu pracownika, które rozpoczęły się przed wejściem ustawy w życie i trwały po tej dacie.

Sześciomiesięczny okres dostosowawczy nie powinien być traktowany jako czas, w którym pracodawca może odłożyć wszelkie działania związane z przeciwdziałaniem mobbingowi.

W pierwszej kolejności warto sprawdzić obowiązujące dokumenty, sposób przyjmowania zgłoszeń i prowadzenia postępowań wyjaśniających oraz przygotowanie kadry kierowniczej. Wdrożenie nowych regulacji może bowiem wymagać nie tylko zmiany dokumentów, ale także uzgodnień z reprezentacją pracowników, szkoleń i odpowiedniego przygotowania osób odpowiedzialnych za rozpatrywanie zgłoszeń.

Co warto sprawdzić w firmie w pierwszej kolejności?

Przygotowując się do nowych przepisów, pracodawca powinien zweryfikować w szczególności:

  1. Dokumentację wewnętrzną – czy obowiązujące regulacje obejmują przeciwdziałanie mobbingowi, dyskryminacji, naruszaniu zasady równego traktowania oraz godności i innych dóbr osobistych pracownika.
  2. Zasady przyjmowania zgłoszeń – czy pracownicy wiedzą, gdzie mogą zgłosić problem, kto przyjmuje zgłoszenia i jak pracodawca reaguje również na informacje przekazywane nieformalnie.
  3. Sposób prowadzenia postępowań wyjaśniających – czy określono, kto prowadzi postępowanie, jak zapewnia się bezstronność, w jaki sposób zbierane są informacje oraz kto podejmuje decyzje po zakończeniu sprawy.
  4. Działania prewencyjne i szkoleniowe – czy managerowie i pracownicy znają zasady przeciwdziałania mobbingowi i dyskryminacji oraz czy szkolenia odpowiadają rzeczywistym ryzykom w organizacji.
  5. Dokumentowanie działań – czy firma potrafi wykazać, jakie działania podejmowała w zakresie prewencji, reagowania na zgłoszenia i eliminowania stwierdzonych nieprawidłowości.
  6. Proces wdrożenia nowych regulacji – czy zaplanowano niezbędne uzgodnienia ze związkami zawodowymi albo przedstawicielami pracowników oraz sposób poinformowania pracowników o zmianach.

Nie zawsze będzie konieczne tworzenie całego systemu od podstaw. W pierwszej kolejności warto ustalić, które rozwiązania już funkcjonują w organizacji, czego w nich brakuje i które elementy wymagają dostosowania do nowych przepisów.

Podsumowanie

Nowe przepisy o mobbingu i dyskryminacji, które wejdą w życie 5 listopada 2026 r., wymagają od pracodawców spojrzenia na przeciwdziałanie niepożądanym zachowaniom szerzej, niż tylko przez pryzmat regulaminu antymobbingowego.

Istotne będzie nie tylko to, jakie zasady obowiązują w firmie. Ważne jest też czy pracownicy wiedzą, jak zgłaszać nieprawidłowości, czy pracodawca potrafi przeprowadzić rzetelne postępowanie wyjaśniające i czy podejmuje odpowiednie działania po jego zakończeniu.

Pracodawcy mają czas do 5 maja 2027 r. na dostosowanie wymaganych regulacji wewnętrznych. Warto jednak już teraz sprawdzić obowiązujące procedury, przygotowanie kadry kierowniczej i sposób reagowania na zgłoszenia.

Dla części firm wystarczające może okazać się dostosowanie istniejących rozwiązań. W innych konieczne będzie bardziej kompleksowe uporządkowanie zasad przeciwdziałania mobbingowi, dyskryminacji i innym naruszeniom w miejscu pracy.

Jeżeli chcą Państwo zweryfikować obowiązujące w firmie regulacje dotyczące mobbingu i dyskryminacji albo przygotować firmę do nowych obowiązków, zapraszam do kontaktu. Wspieram pracodawców w przeglądzie i dostosowaniu procedur wewnętrznych, szkoleniach dla kadry kierowniczej i HR oraz prowadzeniu postępowań wyjaśniających.

Irena Pacholewska-Urgacz
radca prawny

Zdjęcie pochodzi z portalu Unsplash.

 

Irena Pacholewska-Urgacz

Radca Prawny. Specjalistka od prawa pracy.

Skontaktuj się ze mną

Podziel się nim ze znajomymi